Vrijdag 17-2-2012.
Sandy krijg haar 4e chemo duurt lang want niemand wil haar prikken.
( Ja ik weet het ze zit raar inelkaar.)
Komt een arts die haar prikt deed veel pijn maar ja het is gelukt ze kijkt haar kuur.
ff later komt haar vriendin en ik ga met tessa naar huis.
Tot laters.
Mijn verhaal komt later als het wat beter gaat.
lees later meer…..
Hulp in de huishouding als je chemo hebt?
Nou kan je wel vergeten, het eerste wat ze zeggen laat uw man maar vrij nemen of mantelzorg aanvragen. Alleen als je alleen staand bent zullen ze je hulp aanbieden.
Twee man ziek en nog moet er een werken het is de omgekeerde wereld. Het zal bij diverse andere mensen wel anders gaan.
Nederlandse regering bedankt.
Na een enerverende kuur 2 staat kuur 3 alweer voor de deur !
Eigenlijk verloopt het best snel de tijd .
Kuur -> een dag of 10 opkrabbelen -> en aan het einde van week 3 komt de volgende kuur alweer .
Maar goed , deel 3 !
Het weekend voor de kuur krijg ik een kiespijn ….. ongelovelijk !
Eerst een beetje , dan steeds erger en erger !
Zodra het maandag is bel ik mn tandarts en de assistent zeikt direct dat ik de weekendtandarts had moeten bellen en blablabla !
Ja ! Fijn ! ik ben als de dood voor de tandarts , wees blij dat ik bel ja !
En eigenlijk heb ik hier geen boodschap aan , vrijdag start de derde chemo en die wil ik zonder pijn in mijn mond doorbrengen !!
Nou , oke , als er plek is hoor ik het !
Pfffff , ik slik om de twee uur 2 paracetamol en ook ibuprofen erbij dus ook niet echt bevoordelijk voor mijn maag .
Gelukkig kan ik om 16:00 terecht !
Na een heeeeeel flinke verdoving moet ik ff in wachtkamer om de verdoving in te laten werken .
Oh heerlijk …. ff geen pijn !
Oh shit …… toch wel !!! Neeeeee !
Na 10 minuutjes weer in de stoel .
Oke , toch meer verdoving erbij !
Tandarts erg verbaasd want het was al een flinke verdoving die erin zat .
Affijn , uiteindelijk een kies getrokken , ik weer naar huis .
Thuis gekomen ….. en een helse pijn !!!!!!!!
Onvoorstelbaar , want de verdoving was echt niet uitgewerkt .
Huilend van de pijn ben ik op bed gaan liggen .
Erik heeft toch de huisartsenpost gebeld en kon langskomen om pijnstillers te halen .
Die neem ik in ( tramadol ) maar doen ook hun werk niet !!!
Ja , ik wordt suf maar de pijn verdwijnt niet !
Uiteindelijk Erik weer terug en kreeg een soort morfinepil mee .
Eindelijk , na een half uur val ik in een diepe slaap ( hihi gek he ) en als ik een paar uur later wakker wordt lijkt de pijn echt heel veel minder !!!!!
De volgende dag ben ik pijnvrij !!!
Pfffff wat een opluchting !
Op naar de chemo !
Donderdag 26 januari bloedonderzoek en naar de oncologieverpleegkundige .
Gelukkig , alles blijkt weer prima in orde en kuur 3 staat vast !
Ik heb haar wel vermeld dat ik een kies heb laten trekken en van de andere kuren last van mn darmen had maar verder geen probleem .
Vrijdag 27 januari is het weer zover !
Dit keer gaat mijn beste vriendin mee en we spreken af op school .
Ik heb voor de zekerheid maar eten en drinken voor ons in een tas gedaan want stel dat die kar niet komt …..
Ik sta op het punt om met de boys naar school te gaan ……… telefoon …….. het Bronovo …..
Oke , willen ze misschien de kuur uitstellen omdat ik naar de tandarts ben geweest en toch last heb van de darmen .
Maar aangezien de oncoloog zelf op dat moment in Parijs zit voor een congres kan ze hem nog niet bereiken .
Nou , ik besluit dat ik toch naar het ziekenhuis kom en daar wel wacht .
Dus op naar school , kids de klas in en vriendin en ik vertrekken naar Bronovo .
Daar aangekomen nemen we een bak koffie en de verpleging verteld dat hun ook op bericht moeten wachten.
Ach , geeft niet , we zijn er , we zien wel .
Krijgen nog een heerlijke negerzoen aangeboden en die nemen we uiteraard aan hahahahaha !
Om hal 11 gaat de telefoon en krijg ik te horen dat ze de kuur toch willen uitstellen !!
Nou …… dacht het ff niet he !!!!
Dus de onco verpleegkundige komt praten .
De twijfel ligt bij het feit dat ik naar de tandarts ben geweest en een kies moest laten trekken .
Aangezien chemo je weerstand verlaagt bestaat er een kans dat ik een ontsteking krijg en dan in het ziekenhuis kom te liggen daarvoor .
Ik stel voor om dan preventief een antibioticakuur te geven , want ja , als ik een ontsteking krijg , krijg ik dat ook dus ……
Tsja , das dan ook wel weer zo zegt ze en gaat toch weer de oncoloog storen .
En dan komt het verlossende antwoord !!!
Yes ! Het gaat door !!!! Op voorwaarden dat ik direct bel als ik 38.2 graden koorts heb !
YUP !!!! Ik belooooooooffffff !
Affijn , de tijd liep ook door en het is kwart over 12 als het eerste zakje erin gaat !
Gezellig met vriendin zit ik te kletsen en te lachen en eten en drinken …… komt er eerts een soeppie .
Soep uit een thermoskan …….. is geen soep maar boullion , blehhhhh !
Dus ik nem en bied vriendin t bakkie “soep “aan .
Ondertussen komt de verpleging en doet de controles .
Uhhhmmmm , oeps ……. 38.1 !
Oei , het zal toch niet waar zijn ??
Nee hoor , ik heb het vreselijk heet dus denk dat het daar aan ligt , voel me verder prima dus geen zorgen !
Temp . blijft wat hoog en ik moet het thuis ook nog een aantal keer meten .
Tegen kwart over 2 zit alles er weer in en gaan we weg !
YES !!!!! Kuur 3 is een feit ! Ben officieel op de helft !!!!
Dit keer neem ik keurig mijn rol als patient aan en doe rustig en laat mij vertroetelen .
En …. ja , dit is beter dan maar door willen gaan en instorten .
Dus toch iets gewonnen : het erkennen van mijn ziek zijn , behandeling en patient zijn .
Nu ben ik weer aan de opkrabbeldagen begonnen en vandaag voor het eerst weer ff naar buiten geweest om boodschappen te doen .
Brrrr , wel koud hoor .
En zeker met mijn kale hoofd ! Oef , dat is wel goed opletten nu !
Als het bolletje te koud wordt voel ik dat niet meer .
Oke , uiteindelijk wel erge hoofdpijn en dan moet ik echt weer iets op mn hoofd doen .
Thuis loop ik meestal zonder iets op mn bol maar nu met de kou toch maar wel een mutsje op .
Nou , dit was weer een stukje van het dagelijkse leven .
Tot de volgende keer !
xx San
Kuur 2 , daar gaan we !
Om 10 :00 uur melden we ons weer en dit keer zijn de kids ook mee omdat het kerstvakantie is .
Voor de boys hebben we een rugzak mee , met daarin lekkers , kleur en spelletjesboek en uiteraard hun ds .
Ik lig op een vierpersoonskamer zonder medemens dus royaal de ruimte hihihi .
De boys installeren zich aan tafel en ik krijg een handenbadje .
Als de kuur wordt aangesloten gaat Erik met de kleine meid aan de wandel .
Als hij terugkomt slaapt ze en ligt heerlijk in de wandelwagen .
Erik gaat even weg naar de wachtruimte , hij voelt zich niet oke .
Dat is zo balen …… ik kan niks voor hem doen .
Maar goed , de kuur vordert en ook ik voel me steeds naarder worden . Koud , rillerig .
Als de verplegster komt geef ik dit aan maar er lijkt weinig mee te gebeuren .
Lijkt wel of het niet serieus genomen wordt !
Ook komt er geen lunchkar dit keer dus ik voel me ook niet echt oke doordat ik niets te eten bij me heb .
Godzijdank is het eindelijk 13:00 uur en kan ik weg !
Gatver , wat een stomme dag was dit zeg !!
Thuis heb ik het weekend wel rustig gedaan maar op maandag 8 januari moeten de kids weer naar school en Erik naar het ziekenhuis voor onderzoek dus ik breng de kids naar school .
Valt heel erg zwaar !
Op school wenst iedereen elkaar gelukkig nieuwjaar en is het voor het eerst dat ik met mn kale hoofdje verschijn .
Confronterend maar het moet !
Eenmaal thuis stort ik ff in .
Wat een narigheid zeg !!
Maar goed , niet al te lang bij stil staan , ik moet er doorheen .
Eigenlijk zit ik zwaar in een ontkenningsfase volgens mij .
Ik vind het erg moeilijk om zichtbaar patient te zijn ,.
En doordat ik het allemaal wil ontkennen ga ik heel stug door en neem geen rust .
En dan , op vrijdag , moet ik het toch echt bezuren !
Erik is niet thuis , ik ben met de kleine alleen en aan de schoonmaak .
Ik sta in de keuken om wat te drinken in te schenken en ineens lig ik op de grond !!
Oei ! Ik schrik me wezeloos als ik Tes hoor babbelen en ik de keukenvloer van heel erg dichtbij zie .
Ik sta op en sleep mijzelf naar de bank .
Stuur dan toch ook maar een sms naar Erik en die komt naar huis .
Ook hij is geschokken natuurlijk en ik krijg flink op mn donder !
Hij zegt dat hij al had verwacht dat er iets zou gebeuren omdat ik zo eigenwijs doorging en geen rust nam .
Huilend vertel ik ook dat ik het zat ben om ziek te zijn , op te knappen , weer ziek te worden !
Ik wil gewoon weer ik zijn , geen patient !!
Daarna ga ik op de bank liggen en slaap een flink aantal uren achter elkaar .
Later praten we er nog over en beloof ik dat ik de volgende kuur “gewoon “aan het ziek zijn toegeef .
Een paar dagen later knap ik gelukkig echt op en kan ik weer veel zelf doen .
Tsja , blijft toch in mij zitten om liever voor andere te zorgen dan verzorgd te worden , hahahahahaha .
Als eerste ziekenhuis in de regio krijgt ziekenhuis Medisch Spectrum (MST) te Enschede begin volgend jaar de beschikking over een MRI met een zeer sterke magneet. Enkele dagen geleden heeft MST daartoe de opdracht verstrekt aan leverancier Philips.
‘Onze nieuwe 3 Tesla MRI heeft een zeer krachtige magneet, tweemaal zo sterk als de sterkste magneet die nu in de regio te vinden is, en heeft een grotere opening van de tunnel van de scanner zodat er meer ruimte is voor de patiënt. Met deze MRI kunnen we beelden maken die veel meer details laten zien dan met de huidige MRI systemen; het is net alsof je een bril opzet en de wereld om je heen scherper kunt zien. Ook kunnen we er voor kiezen bepaalde onderzoeken sneller te maken zodat patiënten minder lang in de MRI hoeven te liggen’, aldus radioloog Roland Bezooijen die gedurende het hele traject betrokken is geweest.
‘De nieuwe 3 tesla MRI zal onder andere ingezet gaan worden bij bepaalde vormen van kanker. Doordat meer detail te zien is kunnen we nauwkeuriger inschatten of en hoe uitgebreid de kanker is. Zo kan de medisch specialist vooraf beter de optimale behandeling kiezen. Met deze MRI kan ook zogeheten functioneel onderzoek gedaan worden van de hersenen. Hiermee kunnen we bijvoorbeeld het spraakcentrum zichtbaar maken ten opzichte van een gezwel in de hersenen. Dit kan van belang zijn zodat tijdens een operatie de spraak zo goed mogelijk gespaard kan worden door de chirurg. Daarnaast is de nieuwe MRI eigenlijk voor alle toepassingsgebieden erg goed te gebruiken maar zal aanvankelijk vooral nog ingezet worden voor het afbeelden van de hersenen bij patiënten met epilepsie, van gewrichten en van de buik.’
Medisch Spectrum Twente heeft de keus gemaakt voor een MRI van Philips. Om de mogelijkheden maximaal te benutten wordt nauw samengewerkt met Philips. Zo speelt de fabrikant een belangrijke rol in de noodzakelijke verbouwing en zal MST in de toekomst voor Philips dienen als referentiesite van de nieuwe MRI voor andere ziekenhuizen.
Er wordt veel aandacht besteed aan het comfort in de ruimte. ‘Voor een goed MRI onderzoek is het nog steeds belangrijk dat de patiënt een tijdje stil blijft liggen. Daarvoor moet de patiënt zich op zijn gemak voelen. We willen dan ook een ruimte die díe rust en sfeer uitstraalt’, geeft bedrijfskundig manager Michiel Klatte aan. Zowaar geen makkelijke opgave voor een ruimte die grotendeels gevuld zal worden door een groot apparaat. ‘We zullen gebruik maken van speciale verlichting en materialen.’
In de tussentijd moet nog veel werk verzet worden om de ruimte geschikt te maken voor de nieuwe MRI. Door het enorme gewicht van de magneet (ca. 6.000 kg) zal bijvoorbeeld de fundering moeten worden verstevigd. Daarnaast worden vele kilo’s staal verwerkt in de muren om het magneetveld binnen de ruimte te houden.
MST en de afdeling radiologie kijken uit naar het moment waarop de MRI in gebruik kan worden genomen. Dit zal begin 2012 zijn. Rond de ingebruikneming zullen belangstellenden in de gelegenheid worden gesteld om de nieuwe MRI te komen bekijken. Zij kunnen dan aan de aanwezige medewerkers van de afdeling radiologie van MST vragen stellen over (de werking van) deze hypermoderne MRI.
Bij een borstamputatie wordt u in slaap gebracht en wordt de huid gedesinfecteerd.
Met een amputatie wordt al het borstklierweefsel, inclusief de tepel met tepelhof en een groot deel van de huid van de borst verwijderd.
De borstspieren blijven wel behouden.
De borst moet volledig worden verwijderd als het niet meer mogelijk of veilig is om de borst te sparen, of wanneer de patiënt dit verkiest. De chirurg zal uitleggen waarom hij dit nodig vindt.
Om bloed en wondvocht op te vangen blijft na een borstamputatie een slangetje (drain) onder de wond.
Dit slangetje blijft meestal een of enkele dagen zitten, afhankelijk van de hoeveelheid wondvocht.
De drain wordt meestal verwijderd bij minder dan 30-50 milliliter vochtproductie per 24 uur.
Tijdens de borstsparende operatie wordt u in slaap gebracht en wordt de huid gedesinfecteerd.
Vervolgens haalt de chirurg de tumor weg met een ruime rand van het omringende weefsel eromheen.
Men probeert om een tumorvrije zone van 1-2 cm te verkrijgen. Dit gebeurt omdat de chirurg niet altijd goed kan zien of voelen of al het tumorweefsel verwijderd is.
Achtergebleven kankercellen zouden anders kunnen uitgroeien tot een nieuwe tumor.
Na de ingreep onderzoekt de microscopist in het laboratorium het verwijderde weefsel onder de microscoop.
De uitslag van dit onderzoek leert ondermeer of het tumorweefsel volledig is verwijderd.
Deze gegevens bepalen mee of er verdere behandeling noodzakelijk is.
Bij een borstsparende operatie blijft de borst behouden, al zal deze wel bijna altijd van vorm veranderen of kleiner worden.
Soms is een gezwel zo klein dat het niet te voelen is, of enkel op een mammografie te zien is.
Dan wordt eerst op de radiologieafdeling de plaats van het gezwel aangeduid met een metalen draadje (harpoennaald) in de borst.
Dit gebeurt met röntgendoorlichting of via echogeleiding. Zo weet de chirurg precies waar hij later een stukje weefsel kan wegnemen.
Om bloed en wondvocht op te vangen wordt er na de ingreep een slangetje (drain) vanuit de borstwonde naar buiten gestoken.
Dit slangetje blijft meestal enkele dagen zitten, afhankelijk van de hoeveelheid wondvocht.
De drain wordt meestal verwijderd bij minder dan 30-50 ml vochtproductie per 24 uur.
Wanneer men geen schilwachtklierprocedure kan doen, of er in de okselklieren uitzaaiingen zijn vastgesteld, komt u in aanmerking voor een okselklieruitruiming.
Ook lukt het soms niet om de schildwachtklier op te sporen.
Wat daar precies de oorzaak van is, is niet bekend.
De enige manier om dan te achterhalen of er uitzaaiingen naar de lymfeklieren in de oksel zijn, is om de okselklieren allemaal te verwijderen.
Het verwijderen van alle okselklieren bij een okselklieruitruiming is een uitgebreidere operatie, met vaak een langer herstel.
Bij deze operatie worden niet alleen de lymfeklieren verwijderd, maar ook de lymfebanen die zich langs de klieren bevinden.
Aangezien de lymfebanen het lymfevocht afvoeren, veroorzaakt het weghalen ervan vaak een vochtophoping.
Dit heeft een dikke arm tot gevolg (lymfeoedeem).
Gelukkig ontstaat die slechts bij een kleine groep patiënten.
De borstverpleegkundige geeft u adviezen om het risico op lymfeoedeem te beperken.
Na een okselklieruitruiming kunnen de arm of schouder stijf worden.
Om de functie van de arm en schouder te verbeteren is het belangrijk dat u de oefeningen gaat doen die u tijdens uw ziekenhuisverblijf worden aangeleerd door de kinesist.
Probeer een aantal keren (een tot vier) per dag te oefenen.
Forceer u zelf niet.
Meestal is de functie van de arm en de schouder na enige maanden weer vrijwel normaal.
Tijdens de okseloperatie kunnen gevoelszenuwen beschadigd worden.
Dit veroorzaakt een doof/branderig gevoel aan de binnenkant van de bovenarm.
Dit vervelende gevoel vermindert na verloop van tijd.
Soms is het dove gevoel blijvend.
In zeldzame gevallen is een verwijzing naar het centrum voor chronische pijn of neuroloog nodig om, bijvoorbeeld met medicijnen, de pijnklachten te verminderen.
Om bloed en wondvocht op te vangen blijft na een okselklieruitruiming een slangetje (drain) zitten.
Dit slangetje blijft meestal een of enkele dagen zitten, afhankelijk van de hoeveelheid wondvocht.
De drain wordt meestal verwijderd bij minder dan 30-50 milliliter vochtproductie per 24 uur.
lymfoedeem is dat een ziekte?
In dit verhaal vertelen we wat lymfoedeem is en wat de functie is.
Het lymfvatenstelsel is een systeem in het lichaam dat kan vergeleken worden met het bloedvatenstelsel.
In de plaats van bloed vervoeren de lymfvaten evenwel lymfe, een helder vocht. Dit vocht lijkt op bloed, maar dan zonder de rode bloedcellen.
In bijna alle lichaamsweefsels ontspringen kleine lymfvaten, die uitmonden in steeds grotere vaten.
De lymfvaten verschillen van de bloedvaten in het feit dat bloed continu door elk lichaamsdeel circuleert, terwijl de lymfe enkel wordt weggevoerd van een bepaald lichaamsdeel weg.
Specifiek aan het lymfvatenstelsel is dat het de enige transportmogelijkheid is om proteïnen (eiwitten) en vocht uit het weefsel weg te voeren.
In de lymfe worden stoffen opgenomen die in de weefsels niet op hun plaats zitten en er dus weg moeten: overtollige proteïnen (eiwitten) afgezet door het bloed;
water afgezet door het bloed; sommige substanties aangemaakt door de weefsels zelf; vreemde substanties die de weefsels zijn binnengedrongen,
bijvoorbeeld kwaadaardige cellen.
De lymfe wordt in de vaten rondgepompt door de beweging van nabijgelegen spieren en de samentrekkingen van de wanden van de grotere lymfvaten.
Bovendien bevinden zich in de lymfvaten kleppen die de beweging stimuleren.
Op haar tocht door het lymfvatenstelsel wordt de lymfe gefilterd in de lymfknopen (soms verkeerdelijk lymfklieren genoemd).
De taak van de lymfknopen is lichaamsvreemde stoffen (zoals bacterieën) uit de lymfe te halen en eventueel noodzakelijke acties van het immuunsysteem op te starten.
Uiteindelijk mondt het lymfvatenstelsel uit in het bloed (hoog in de borstholte).
Dit betekent dus dat de door de lymfknopen gereinigde lymfe uiteindelijk weer door het bloed wordt opgenomen.
Als u slechts één kwaadaardige borsttumor heeft en deze tumor klein is en er geen aanwijzingen zijn dat de tumor is uitgezaaid naar de okselklieren, kan de wegname van de schildwachtklier volstaan.
Hierbij wordt slechts één bepaalde of een paar klieren verwijderd.
Als de specialist in deze klier geen uitzaaiingen aantreft, dan is de kans heel klein dat uitzaaiingen in andere klieren worden gevonden en kan men deze dus laten zitten.
Dit doet de kans op lymfoedeem (een dikke arm) aanzienlijk afnemen.
Door eerst deze klier te verwijderen, kan bekeken worden of het nodig is om de overige klieren te verwijderen.
Als in de schildwachtklier wel uitzaaiingen worden aangetroffen, dan dienen alsnog de overige lymfeklieren in de oksel te worden verwijderd.
De dag voor de operatie spuit de nucleair geneeskundige wat radioactief materiaal inrond de tumor.
Na het inspuiten wordt door dezelfde afdeling een lymfoscintigrafie (lymfeklierfoto) gemaakt, om te zien waar de schildwachtklier zich bevindt.
Tijdens de operatie kan de chirurg dan met behulp van een speciale sonde (=gamma-probe of toestel dat radioactieve gamma-straling meet) de radioactieve stof opsporen in de schildwachtklier en deze vervolgens verwijderen.
Deze schildwachtklier(en) wordt(en) onmiddellijk doorgestuurd voor microscopisch onderzoek naar de aanwezigheid van uitzaaiingen tijdens de ingreep.
De microscopist of patholoog zal de klier tijdens de ingreep reeds een eerste keer oppervlakkig onderzoeken om mogelijke tumorcellen in de klier vast te stellen.
Is de schildwachtklier schoon dan kunnen de overige klieren blijven zitten en stopt men de okselingreep.
Maar als er wel tumorcellen gevonden worden bestaat de kans dat nog meer lymfeklieren aangetast zijn.
De chirurg zal dan nog tijdens dezelfde narcose overgaan tot een volledige okselklieruiruiming.
De patholoog onderzoekt de verwijderde klier later nog eens volledig. Dit duurt enkele dagen.
Blijkt uit het weefselonderzoek dat de klier toch uitzaaiingen bevat, dan volgt er nog een tweede operatie waarbij al de lymfeklieren uit de oksel verwijderd worden.
lees later meer……..
Mijn naam is Sam Spaans ik ben 7 jaar.
Mijn moeder heeft kanker en vindt dit niet leuk.
Ik heb een tekening voor mijn moeder gemaakt.
Natuurkundigen en oncologen zijn het met elkaar eens: er moeten in Nederland klinieken komen voor protonradiotherapie.
Tumorbestraling met protonen brengt minder schade toe aan het omliggende weefsel dan de huidige röntgenstraling.
„Dus waarom zouden we het niet doen”, vraagt de Delftse hoogleraar Ignaz de Schepper zich af.
Het aantal klinieken dat protonbestraling aanbiedt, nam de afgelopen jaren sterk toe, met name in de VS, Duitsland en Japan.
Voor Nederland is deze vorm van behandelen een nog vrijwel onbekend verschijnsel.
Een klein deel van de kankerpatiënten reist nu naar het buitenland, zoals het Zwitserse Villigen of Boston in de Verenigde Staten, om daar protonradiotherapie te ondergaan.
In ons land echter gebeurt de bestraling nog altijd met röntgenstralen (fotonen, lichtdeeltjes).
Het voordeel van het werken met protonen (elementaire deeltjes) is dat ze tumorcellen even effectief vernietigen als röntgenstralen, maar minder schade aanrichten in het omliggende weefsel.
Dit komt doordat protonen hun energie pas verliezen -en daarmee hun werk doen- op de plaats van bestemming.
Fotonen raken op weg naar de tumor al een groot deel van hun energie kwijt.
„Een proton ontploft eigenlijk in de laatste millimeters die hij in het lichaam aflegt”, zegt prof. dr. Hanne Kooij, verbonden aan het F. H. Burr Proton Therapy Center van Massachusetts
General Hospital en Harvard Medical School in Massachusetts, VS.
De grotere nauwkeurigheid maakt protonradiotherapie bijzonder aantrekkelijk voor de behandeling van kinderen, want door schade aan gezond weefsel kunnen tien tot twintig jaar na bestraling secundaire tumoren ontstaan.
„Kinderen vormen 14 procent van onze patiënten”, aldus Kooij. Verder behandelt de kliniek volwassenen met complexe kankers in of bij gevoelige weefsels, zoals ogen, hersenen en hart.
Een belangrijk voordeel voor patiënten die veel straling krijgen, is dat ze van de protonbehandeling geen of weinig last hebben,
terwijl ze van de gangbare röntgenbestraling behoorlijk ziek zouden zijn, weet Kooij. „Radiotherapie is zelden een op zichzelf staande behandeling.
Je krijgt die vaak in combinatie met een operatie of een chemokuur.
Wanneer de bestraling niet ziek maakt, kan die persoon de chemotherapie beter verdragen en of sneller herstellen van een operatie, want daarvan krijgt je lijf ook een behoorlijke klap.”
Doordat het omliggende weefsel minder te lijden heeft bij protonradiotherapie, kan de tumor, indien nodig, met een hogere dosis worden bestreden. Dat vergroot de kans op genezing.
Ondanks de goede vooruitzichten, zal voorlopig maar een fractie van de kankerpatiënten met de nieuwe methode behandeld kunnen worden.
Niet alleen de capaciteit speelt daarbij een rol, ook het feit dat protonradiotherapie nu nog anderhalf tot twee keer zo duur is als een gewone bestralingskuur. „
Het lijdt voor mij geen twijfel dat de protonbehandeling beter is”, stelt Kooij. „Bij elke patiënt rijst echter de vraag of het de moeite waard is.
Of het resultaat de extra kosten rechtvaardigt.”
Laboratorium
Harvard heeft inmiddels bijna een halve eeuw ervaring met protonbestraling (zie kader ”Experimenteel gebruik van deeltjesversneller”).
Tussen 1961 en 2002 behandelde het medisch personeel ruim 9000 patiënten in het Harvard Cyclotron Laboratory (HCL).
In 2002 verplaatsten de activiteiten zich naar het nieuwe Burr Proton Therapy Center bij het Massachusetts General Hospital.
Dat de techniek nu pas wereldwijd doorbreekt, heeft volgens Kooij verschillende oorzaken. Als eerste noemt hij een praktisch probleem.
„De deeltjesversneller was alleen voor het laboratorium verkrijgbaar. Artsen konden er dus alleen gebruik van maken als deze al aanwezig was.
Pas de laatste jaren bestaan er bedrijven die deze apparatuur bouwen en verkopen.”
Aangezien ziekenhuizen voor de deeltjesversneller en de behandelruimten een apart gebouw moeten neerzetten,
is de bestralingsmethode op dit moment alleen voor grote (academische) centra een optie.
Daarbij raakt de medische wetenschap er nu pas van overtuigd welke mogelijkheden protonradiotherapie biedt, meent Kooij.
„Niet alleen van wat je ermee kunt doen, maar vooral wat je er beter mee kunt doen. Röntgenradiotherapie zit nu zo’n beetje aan de limiet,
terwijl we nog maar net zijn begonnen met de toepassing van protonen. We verwachten dat deze methode nog ruime mogelijkheden biedt.”
„Nederland moet voorsprong behouden”
Drie consortia hebben plannen voor de bouw van een protonenkliniek: in Groningen, Delft en Maastricht.
Maar vóór de eerste paal de grond in gaat, moet er duidelijkheid komen over de vergoeding van de behandeling.
Anders is het de vraag of er überhaupt een behandelcentrum komt in Nederland.
De organisaties wachten met smart op het advies van de Gezondheidsraad en het College voor zorgverzekeringen.
Half maart brengen ze verslag uit aan minister Klink van Volksgezondheid. Als de zorgverzekeraars protonradiotherapie niet in het basispakket opnemen,
is de kans groot dat de plannen voor de klinieken stranden, meent prof. dr. Hans Langendijk, hoofd van de afdeling radiotherapie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).
Volgens eerdere berekeningen rechtvaardigt het aantal kankerpatiënten dat in aanmerking zou komen voor protonbehandeling de bouw van drie klinieken.
Op dit moment krijgen jaarlijks 75.000 mensen te horen dat ze kanker hebben.
Naar verwachting zal dit aantal stijgen tot 85.000 in 2015. Meer dan de helft van hen wordt bestraald, al dan niet in combinatie met een operatie of een chemokuur.
„We denken dat 6000 tot 8000 patiënten voordeel zullen hebben van protonradiotherapie”, aldus Langendijk.
De gezamenlijke capaciteit van de drie centra ligt lager. „Ik denk dus niet dat het overdreven is om drie klinieken te bouwen.
Het is eerder de vraag of dit wel genoeg is in de toekomst.”
Knelpunt bij de beoordeling van de nieuwe techniek is het gebrek aan goed wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat protontherapie een beter resultaat oplevert dan de bestaande röntgenbestraling.
Het gebruik van simulatiemodellen kan dit probleem oplossen. Maar er zit een risico aan.
„Wanneer klinische gegevens de simulatiemodellen niet bevestigen, gaat de vergoeding weer uit het pakket”, stelt dr. Gerrie Ligtenberg van het College voor zorgverzekeringen.
Tegen die tijd staat er dan wel een kliniek waarvan de investeringskosten van 150 miljoen nog lang niet zijn terugverdiend.
Vanuit wetenschappelijk oogpunt moet Nederland eigenlijk fiat geven aan de nieuwe behandelmethode, stelt Langendijk.
„Radiotherapie, apparatuur en capaciteit zijn tóp in Nederland. Als we hier echter niet in investeren, raken we die voorsprong kwijt.
De Europese landen om ons heen, met uitzondering van België, gaan hier allemaal mee verder. Wij mogen hierin niet achterblijven.”
Supersnelle deeltjes
Het hart van een protonenkliniek vormt de deeltjesversneller. Deze machine –een paar verdiepingen hoog en 6 tot 10 meter in diameter– versnelt de protonen door middel van elektrische en magnetische velden tot de gewenste snelheid, soms meer dan de helft van de lichtsnelheid, oftewel 180.000 kilometer per seconde.
Bundelgeleiders met sterkte magneten transporteren de protonen naar de behandelruimtes. Daar worden de deeltjes –in een bundel van enkele millimeters doorsnee– in de tumor geschoten. De snelheid van de protonen bepaalt hoe ver ze in het lichaam doordringen. De patiënt wordt vanaf verschillende kanten bestraald voor een maximaal effect op de tumor en minimale schade aan het omliggende weefsel.
De deeltjesversneller, het transportsysteem en de behandelapparatuur: het is allemaal meters groot. Wie aan protonbehandeling begint, moet een heel complex neerzetten met een oppervlak van minimaal 50 bij 100 meter en enkele etages hoog. De aanschafkosten komen daardoor uit op 100 tot 150 miljoen euro.
Experimenteel gebruik van deeltjesversneller
Protontherapie is niet ”nieuw”. In 1954 maakten artsen voor het eerst gebruik van deze vorm van bestraling. Ze leenden daarvoor de deeltjesversnellers van collega fysici. Inmiddels hebben wereldwijd zo’n 50.000 kankerpatiënten de behandeling met elementaire deeltjes ondergaan.
De gangbare röntgenstraling is sinds de jaren 20 van de vorige eeuw in gebruik voor de bestrijding van kanker. De Duitser Wilhelm Röntgen (1845 1923) ontdekte de straling in 1895 en maakte de eerste ‘foto’ van de botjes in de hand.
In 1946 suggereerde de Amerikaanse natuurkundige Robert R. Wilson (1914 2000) dat niet alleen röntgenstraling (fotonen), maar ook protonen kankercellen zouden kunnen vernietigen.
Al snel daarna zetten verschillende instituten die de beschikking hadden over een deeltjesversneller, de techniek experimenteel in voor de behandeling van kankerpatiënten. Protonradiotherapie wordt sinds 1954 toegepast in Berkeley (VS), sinds 1957 in Uppsala (Zweden) en sinds 1961 in Boston (VS).
Het eerste ziekenhuis dat protonbestraling als standaardmethode in gebruik nam, was in 1990 het Loma Linda University Medical Center in Californië. Sindsdien is het aantal protonenklinieken wereldwijd uitgegroeid tot 28. In zes Europese landen bestaan acht klinieken. Een zestal is in aanbouw, voor meerdere centra liggen de plannen op de tekentafel.
Voor wie is een MRI scan mammografie geschikt ? In principe is deze niet schadelijke en een zeer betrouwbare onderzoeksmethode naar borstkanker voor elke vrouw geschikt – uiterst zinvol is de MRI- mammografie vanaf het 30e levensjaar.
Dit geldt voor alle vrouwen, die grote waarde hechten aan preventief gezondheidsonderzoek als mede vrouwen die erfelijk belast zijn.
Verder is deze ultramoderne onderzoeksmethode ook geschikt voor alle, al aan de borst geopereerde vrouwen ter differentiatie van littekenweefsel en eventuele nieuwe kwaadaardige tumoren.
Bij reeds bekende borstkanker dient de MRI- mammografie ter uitsluiting van nieuwe tumoren en eventueel ter controle op het verloop van een chemotherapie.
Indien er een metaal in het lichaam bevindt dat niet tot de edelmetalen behoort is een MRI onderzoek niet mogelijk, daar er gewerkt wordt met magnetischevelden.
U kunt bij uw arts opvragen welk materiaal er gebruikt is tijdens een eventuele operatie.
Indien u een schoonheidstatoeage heeft, zoals bijvoorbeeld getatoeëerde wenkbrauwen, een randje om de ogen of de mond, dient u dit te melden voor u een afspraak maak
